Չորրորդ Հայքի Գրադարան . ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ . Չորրորդ Հայքի Գրադարան . ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ . Չորրորդ Հայքի Գրադարան . ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ . Չորրորդ Հայքի Գրադարան . ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ . Չորրորդ Հայքի Գրադար

Եղծ Աղանդոց

ՉՈՐՐՈՐԴ ՄԱՍ

ԵՂԾ ԱՂԱՆԴՈՅՆ ՄԱՐԿԻՈՆԻ

Հեղինակ՝ Եզնիկ Կողբացի

[358] Մարկիոն մոլորեալ մուծանէ աւտարութիւն ընդդէմ աստուծոյն աւրինաց, եդեալ ընդ նմա եւ զհիւղն էութեամբ եւ երիս երկինս։ Ի միոջն, ասեն, բնակեալ է աւտարն. եւ յերկրորդ-ումն աւրինացն աստուած. եւ յերրորդումն զաւրք նորա. եւ յերկրի հիւղն, եւ կոչեն զնա զաւրութիւն երկրի։ Եւ այնպէս կարգէ զաշխարհէ եւ զարարածոց, որպէս աւրէնքն ասեն։ Այլ եւ յաւելու՝ թե հաղորդութեամբ ընդ հիւղեայն արար զամենայն զոր արար. եւ որպէս թե էգ ոք ինչ եւ կին ամուսնութեան էր հիւղն։ Եւ յետ առնելոյ զաշխարհս ել ինքն զաւրաւքն հանդերձ յերկինս. եւ հիւղն եւ որդիք նորա մնացին յերկրի. եւ կալան զիւրաքանչիւր իշխանութիւն, հիւղն յերկրի, եւ աւրինացն աստուած յերկինս։ Եւ տեսեալ աւրինացն աստուծոյ՝ թե գեղեցիկ է աշխարհս, խորհեցաւ առնել ի սմա մարդ։ Եւ իջեալ առ հիւղն յերկիր, ասէ. տուր ինձ ի կառոյդ քումէ, եւ յինէն տամ ոգի. եւ արասցուք մարդ ըստ նմանութեան մերում։ Տուեալ նմա հիւղեայն յերկրէ իւրմէ. ստեղծ զնա եւ փչեաց ի նա ոգի. եւ եղեւ Ադամ ի շունչ կենդանի. եւ վասն այնորիկ անուանեցաւ Ադամ, զի ի կաւոյն արարաւ։
Եւ ստեղծեալ զնա եւ զամուսինն նորա, եւ եդեալ ի դրախտին՝ որպէս եւ աւրէնքն ասեն, գային հանապազ պատուիրեին նմա. եւ ուրախ լինեին ի նմա իբրեւ յորդւոջ հասարակաց։ Եւ տեսեալ, ասէ, աստուծոյն աւրինաց՝ որ տէրն էր աշխարհի՝ թե ազնուական է Ադամ եւ արժանի սպասաւորութեան, հնարեցաւ՝ եթե զիարդ կարասցէ գողանալ զնա ի հիւղեայն, եւ յիւր կողմն միաբանել։ Առեալ զնա ի մի կողմն, ասէ, Ադամ՝ ես եմ Աստուած եւ չիք այլ ոք, եւ բայց յինէն այլ աստուած քեզ մի լիցի։ Ապա թե ունիցիս զոք առ աստուածս բայց յինէն, գիտասջիր զի մահու մեռանիցիս։ Եւ իբրեւ ասաց զայս ցնա եւ յիշատակեաց նմա զանուն մահու, զահի հարեալ Ադամայ՝ սկսաւ տակաւ զանձն մեկնել ի հիւղեայն։ Եւ եկեալ հիւղեայն՝ պատուիրել նմա ըստ սովոր-ութեանն, տեսանէր՝ զի ոչ անսայր նմա Ադամ, այլ ռխորշեալք ի բաց մերժէր, եւ չմերձենայր առ նա։ Յայնժամ հիացեալ ի միտս իւր հիւղեայն, իմացաւ՝ թե տէրն արարածոց նենգեաց նմա։ Ասէ. յականէ աղբերն պղտորեալ է ջուր նորա։ Զի՞նչ է այս. չեւ եւս բազմացեալ Ադամայ ծննդովք, եւ գողացաւ զնա անուամբ աստուածութեանն իւրոյ յինէն։ Որովհետեւ ատեաց զիս, եւ ոչ պահեաց ընդ իս զդաշնն, ես արարից աստուածս բազումս, եւ լցից նոքաւք զաշխարհ գոյիւ իւրով, զի խնդրիցէ՝ թե ով իցէ Աստուած, եւ ոչ գտանիցի։

Եւ արար, ասեն, կուռս բազումս եւ անուանեաց զնոսա աստուածս, եւ ելից նոքաւք զաշխարհ։Եւ ընկղմեցաւ անուն աստուծոյ՝ որ տեառնն արարածոց՝ ի մէջ անուանց բազում աստուածոց, եւ ոչ ուրեք գտանէր։ Եւ մոլորեցաւ ծնունդ նորա նոքաւք, եւ ոչ պաշտէր զնա, զի ձգեաց զամենեսին առ ինքն հիւղն, եւ ոչ ետ թոյլ եւ ոչ միում ի նոցանէ պաշտել զնա։ Յայնժամ, ասեն, բարկացաւ տէրն արարածոց, զի թողին զնա եւ անսացին հիւղեայն։ Եւ մի ըստ միոջէ, որ ելանեին ի մարմնոց իւրեանց, արկանէր զնոսա առ ցասման ի գեհեն։ Եւ զԱդամ արկ ի գեհեն վասն ծառոյն։ Եւ այնպէս արկանէր գայր ի գեհեն զամենեսին, մինչեւ ցքսան եւ ինն դար։ Եւ տեսեալ, ասեն, աստուծոյն բարւոյ եւ աւտարի, որ նստէր յերրորդ երկինս, թե այնչափ ազգք կորեան եւ տանջեցան ի մէջ երկուց նենգաւորաց՝ տեառնն արարածոց եւ հիւղեայ, ցաւեաց նմա վասն անկելոցն ի հուր եւ տանջելոց։ Առաքեաց զորդի իւր երթալ փրկել զնոսա, եւ առնուլ զնմանութիւն ծառայի, եւ լինել ի կերպարանս մարդոյ ի մէջ որդւոց աստուծոյ աւրինացն։ Բժշկեսջիր, ասէ, զբորոտս նոցա, եւ կեցուսջիր զմեռեալս նոցա, եւ բացջիր զկոյրս նոցա, եւ արասջիր ի նոսա բժշկութիւնս մեծամեծս ձրի, մինչ զի տեսանիցէ զքեզ տէրն արարածոց, եւ նախանձիցի, եւ հանիցէ զքեզ ի խաչ։

Եւ ապա ի մեռանելն քում՝ իջցես ի դժոխս, եւ հանցես զնոսա անտի։ Զի չեն սովոր դժոխք՝ ընդունել ի միջի իւրեանց զկեանս։ Եւ վասն այնորիկ ելանես ի խաչ, զի նմանեսցիս մեռելոց, եւ բացցէ դժոխականն զբերանն իւր՝ ընդունել զքեզ, եւ մտցես ի մէջ նորա, եւ թափուր արասցես զնա։ Եւ իբրեւ եհան զնա ի խաչ, ասեն էջ ի դժոխսն, եւ թափուր արար զնա։ Եւ հանեալ զոգիսն ի միջոյ նորա, տարաւ յերրորդ երկինսն առ հայրն իւր։ Եւ տէրն արարածոց զայրացեալ՝ առ ցասմանն եցել զպատմուճանն իւր եւ զվարագոյր տաճարին իւրոյ. եւ խաւարեցոյց զարեգակն իւր. եւ զգեցոյց թուխս աշխարհին իւրում. եւ նստաւ ի սուգ առ տրտմութեանն։ Ապա երկրորդ անգամ իջեալ Յեսու կերպարանաւք աստուածութեան իւրոյ առ տէրն արարածոց, դնէր դատ ընդ նմա վասն մահուն իւրոյ։ Եւ տեսեալ տեառնն աշխարհի զաստուածութիւնն Յեսուայ, գիտաց՝ թե գոյ այլ աստուած արտաքոյ քան զնա։ Եւ ասէ ցնա Յեսու. դատաստան կայ իմ ընդ քեզ. եւ մի ոք լիցի դատաւոր ի միջի մերում, այլ քո իսկ աւրէնքն՝ զոր գրեցեր։ Եւ իբրեւ եդին զաւրէնսն ի միջի, ասէ ռցնա Յեսու. ո՞չ դու գրեցեր յաւրէնսդ քում՝ թե որ սպանանիցէ, մեռցի. եւ որ հեղու զարիւն արդարոյ, հեղցեն զարիւն նորա։ Եւ ասէ, այո, ես գրեցի։ Եւ ասէ ցնա Յեսու. արդ տուր զքեզ ի ձեռս իմ, զի սպանից եւ հեղից զարիւն քո, որպէս սպաներն դու զիս եւ հեղեր զարիւն իմ։ Զի արդար եմ իրաւամբք քան զքեզ, եւ երախտիս մեծամեծս արարի յարարածսն ռքում։ Եւ սկսաւ համարել զերախտիսն, զոր արար յարարածս նորա։ Եւ իբրեւ ետես տէրն արարածոց՝ թե յաղթեաց նմա եւ եւ ոչ գիտէր զինչ խաւսիցի, քանզի յիւրոց աւրինացն պարտաւորեցաւ. եւ չգտանէր տալ պատասխանի, զի եղեւ մահապարտ փոխանակ մահուանն նորա – ապա յողոքս անկեալ աղաչէր զնա՝ թե փոխանակ զի մեղայ եւ սպանի զքեզ յանգէտս, քանզի ոչ գիտացի՝ թե աստուած իցես, այլ մարդ համարեի զքեզ, տուեալ քեզ ընդ այնր վրիժուց՝ զամենեսեան որ կամիցին հաւատալ ի քեզ՝ տանել յո եւ կամիցիս։ Ապա թողեալ զնա Յեսուայն՝ յափշտակեաց առ զՊաւղոս, եւ յայտնեաց նմա զգինսն, եւ առաքեաց զնա քարոզել՝ թե գնոց գնեալ եմք մեք, եւ ամենայն որ հաւատայ ի Յեսու՝ վաճառեցաւ յարդարոյ անտի բարւոյն։ ռԱյս սկիզբն է աղանդոյն Մարկիոնայ, թող զայլ բազում թարմատարսն։ Եւ զայս ոչ ամենեքին գիտեն, այլ սակաւք ի նոցանէ. եւ աւանդեն զուսումնն միմեանց ի բերանոյ. ասեն, աւտարին գնովք գնեալ է զմեզ ի տեառնէն արարածոց, եւ թե ո՞րպէս կամ իւ՞ գնեալ իցէ, զայն ոչ ամենեքին գիտեն։

[359] Պատասխանի. արդարեւ որպէս երանելին Առաքեալ ասէ, իմաստութիւն աշխարհիս այսորիկ յիմարութիւն է առաջի Աստուծոյ։ Զի՞նչ առեալ կամ զի՞նչ կցկցեալ կամ ո՞յր բանիւ խաւսին։ Թե ճշմարիտ է նմա աւրինացն աստուած, յորմէ զարարածսն ամենայն դնէ, ապա աւտարին զոր նմա ռպռզտաւղք մուծանէ՝ չէր պարտ նորա արարածոցն ցանկանալ, թեպէտ եւ ի տանջանս եին կամ ի հանգստեան։
Զի թե աստուած էր, եւ իւր իսկ արժան էր արարածս առնել, եւ ոչ այլոյ արարածոց ցանկանալ։Այլ զի ոչ ինչ արար, յայտ է՝ թե բնաւ եւ էր իսկ ոչ։ Զի թե էր իբրեւ զԱստուած, պարտ էր նմա զամենայն կարողութիւն յանձին ունել։Եւ եթե ինքն յանձնէ իմաստութիւն ինչ այնպիսի ոչ ունէր, գեթ յարարիչն աշխարհի նայեցեալ, իցիւ ուսանել ի նմանէ զարուեստն։ Բայց եթե նմա նմանող չկարէր լինել, գոնեայ հիւղեայն լիցի նմանող, որ ընդ գետինն քարշէր՝ եւ եղեւ հաղորդ արարչութեան արարչին։ Այլ յայտ է՝ թե ի մտաց բարբաջանք են աղանդն, եւ ոչ ճշմարտութիւն։

[360] Արդ նախ զաստուածն աւրինաց եւ զհիւղն նմա հաւասար դնել՝ ի փիլիսոփայից գողացեալ դնէ. որք տկարութիւնն արկանեն զԱստուծով՝ թե չկարաց յոչնչէ ինչ առնել, այլ ի նիւթոյ ընթերակացէ։ Եւ թեպէտ բիւրապատիկ յանուն աւտարին եւ որդւոյն նորա Յեսուայ՝ զոր բարերարն կոչեն՝ ապաւինիցին, չեն ինչ ընդհատ ի հեթանոսաց։ Այլ որպէս նոքա աստուածս բազումս ասեն, եւ սոքա աստուածս քարոզեն։ Եւ բազմապատիկ մահապարտք են, զի արար-եալք յաւրինացն աստուծոյ՝ յաւտարին անուն խրախուսեն իբրեւ զտիրադրուժս որ եւ ի մարդկան միջի ոչ պաշտի։ Զի ոչ իշխէ արքայից արքայի ծառայ՝ ի կայսր խրախուսել, եւ ոչ կայսեր ոք ծառայ՝ ի սասանականն խիզախել. ապա թե ոչ՝ գլխապարտ գտանի։ Դարձեալ եւ նոքա ծնունդս աստուածոց բազմաց ասեն. եւ սոքա յամուսնութենէ աւրինացն աստուծոյ եւ հիւղեայ ասեն արարեալ զամենայն արարածս։ Եւ զի՞նչ աւելի իցեն քան զմոգս, որք յամուսնութենէ դնեն զաստուածսն իւրեանց։

[361] Արդ ցուցցեն. ո՞ր հոգի ետ նոցա զայն աւրէնս. զի ի հոգւոյն սրբոյ, որ ի մարգարէս եւ յառաքեալս խաւսեցաւ, ուրացեալ են։

[362] Այլ Պաւղոս՝ ասեն, յափշտակեցաւ յերրորդ երկինս, եւ լուաւ զայս բանս անճառս՝ զոր մեք քարոզեմք իսկ։

[363] Նա աւանիկ Պաւղոս ասէ. զոր ոչ է պարտ մարդկան խաւսել։ Արդ Մարկիոնն, թե մարդ ոք իցէ, ապա եւ նմա անճառ եին բանքն. որ եւ մարդ իսկ է, եւ վատթարագոյն քան զամենայն մարդիկ. որոյ թողեալ զճշմարտութիւն հոգւոյն, եւ նստի առասպելս կարկատէ։ Եւ այնչափ յանդգնեալ սատանայութեան ոգւովն, մինչեւ ի պատգամաց հոգւոյն սրբոյ քաղ հանել. զկէս աւետարանի ընտրել առնուլ՝ եւ զկէսն իբրեւ զխոտան ի բաց թողուլ. նոյնպէս եւ զառաքելական թղթոցն. եւ զհին կտակարանս ամենեւին ուրանալ, որպէս թե յանզգամէ տուեալ իցեն եւ ոչ ի բարւոյ։ Եւ Առաքեալ ասէ՝ թե անպատում են բանքն, զոր լուաւ. եւ Մարկիոնն ասէ՝ թե ես լուայ։ Արդ Առաքելո՞յ՝ որ անճառ զբանսն համարի՝ պարտ է անսալ, թե Մարկիոնի՝ որ ի քարշ արկեալ ընդ վայրս զբանսն ածէ։

[364] Դարձեալ՝ թե մշտնջենաւոր էր աւրինացն աստուած, ապաքէն պարտ էր կանխագէտ եւ ամենագէտ էանալ. եւ թե չէր կանխագէտ եւ ամենագէտ, ապա եւ կատարեալ իսկ չէր։ ռԱյլ նա աւանիկք կատարեալ երեւի այնու՝ զի զերկինս եւ զերկիր արար. եւ ոչ միայն մի երկինս՝ այլ երկուս, եւ զաւրս բազումս։ Եւ որ այնմ ամենայնի բաւական եղեւ, զայն զի՞ ոչ կարէր գիտել՝ թե է ոք ի վեր քան զնա, յորմէ կասկած կայր նմա։ Եւ եթե գիտէր, ընդէ՞ր ոչ ամրացոյց զիւր տեղին, զի մի լինէր անդր մուտ հակառակորդին՝ որ գայր եւ ապստամբեցուցանէր զարարածս նորա ի նմանէ։

[365] Եւ դարձեալ՝ բարին, զոր կոչեն, եթե որպէս ասենն՝ բնութեամբ բարի էր, եւ չարութիւն ի նմա ոչ գոյր՝ զի այլոցն բարի խորհէր, նմա չար ընդէ՞ր խորհեցաւ, առնել զնա սրտառուչ յիւրոցն արարածոց։ Զի սա հանապազ առնէ մարդիկ. եւ նորա միշտ հանեալ ի սմանէ, առնէ զսա թախծալից. որ ոչ բարւոյ գործ է՝ այլ չարի։

[366] Դարձեալ, եւ զոր արդարն ասեն՝ թե արդարեւ արդար էր, յետ բաժանելոյ զիշխանութիւնսն, իւր զերկինսն երկոսին առնլոյ, եւ հիւղեայ եւ որդւոցն նորա զերկիր միայն թողլոյ, զիա՞րդ էր զի միւսանգամ նորա աշխարհին ցանկացեալ, ասէր՝ թե տուր ինձ ի կառոյդ քումէ, եւ յինէն տաց ոգի, եւ արասցուք մարդ ըստ նմանութեան մերում. որ ոչ արդարոյ գործ է՝ այլոյ աշխարհի ցանկանալ՝ այլ անիրաւի։

[367] Կամ հիւղեայն զիա՞րդ ընդ միտս հարեալ էր, ընդ մի անգամ բաժանելոյն ի նմանէ՝ դարձեալ հաղորդութիւնս առնել, եւ անձամբ անձին նենգել եւ մասնմուտ առնել աւտարի յիւր աշխարհն, զի առնիցէ անդ զԱդամն եւ զամուսինն նորա, որ մերթ ի սա տայր ձեռն եւ մերթ ի նա։

[368] Բայց եւ տէր արարածոց զարդարն միայն զիա՞րդ կոչիցեն. զի եւ յառաջնումն, որպէս ասեն, ոչ միայն ինչ արար, այլ հասարակ արարին զինչ եւ արարին. եւ յերկրորդումն ի հասարակաց նիւթոյ արարին զմարդն, եւ երկոքին զոյգ ուրախ լինեին ի նմա։

[369] <Եւ երկոքին զոյգ զիա՞րդ պատուիրեին նմա եւ ուրախ լինեին ի նմա։> Զի թե՝ որպէս ասենն՝ արդար միայն էր աւրինացն աստուած, յայտ է՝ եթե զարդարութեան եւ պատուիրանս տայր նմա. եւ եթե չար միայն էր հիւղն, հարկ էր՝ եթե չարեաց եւեթ խրատ տայր նմա։ Եւ ո՞ւր էր զի երկոքին ուրախ լինեին ի նմա՝ որ հակառակ միմեանց տային զպատուէրս. մին՝ զբարեաց իբրեւ զբարի. եւ մին՝ զչարեաց իբրեւ զչար։ Զի ոչ արդարոյ, որ բնութեամբ արդար իցէ, մարթի զչար ինչ պատուէր տալ. եւ ոչ չարի, որ բնութեամբ չար իցէ, զբարւոյ խրատ տալ։

[370] Այլ եւ ուրախ լինել չարին ուստի՞ էր, որ միշտ խաւարինն եւ գժդմագոյն էր։ Կամ արդարոյ նենգել, որ ի բնէ արդարակորով եւ խրաւախորհ էր, որում չէր մարթ իւր միայն ռխորելք զմարդն հասարակաց ստեղծուած։ Այլ իբրեւ արդարոյ պարտ էր խորհել՝ թե որպէս ի միասինն արարաք զնա, առ հասարակ արժան է մեզ եւ վայելել ի նմա։ Բայց ոչ իբրեւ զարդարակորով, այլ իբրեւ զնենգաւոր եւ զկասկածոտ առեալ մեկուսի զմարդն զեղծուցանէր՝ թե ես եմ աստուած, եւ չիք այլ ոք բայց յինէն։ Եւ ի դէպ էր Ադամայ ասել՝ թե մինչ առնելն կամեցար զիս, գոյր այլ աստուած, յորժամ զհողն խնդրեցեր. եւ արդ զի խորելդ զիս քեզ կամիս միայնոյ, դու միայն իցես աստուած, եւ այլ ոք ոչ։ Այլ թերեւս ի համբաւէ մահուանն զարհուրեցաւ՝ զոր թե կամէր թե չկամէր սակայն կրեաց։

[371] Եւ զայն ոչ գիտէր՝ թե առ նենգելն նենգէ նմա հիւղն, եւ ընկղմէ զմի անուն նորա ի մէջ բազում աստուածոց՝ զոր առնէր գայթակղութիւն մարդոյն։ Եւ այնպիսի վնասու ոչ յետնամեղն եղեւ պատ-ճառ, այլ որ նախն նենգեաց։ Զի թե նորա զայնպիսի արուեստ չէր ցուցեալ, հիւղն ոչ իմանայր։

[372] Այլ ինքն եղեւ վարդապետ, եւ իւրոյ նենգութեանն, եւ հիւղեայ խորամանկութեանն։

[373] Եւ իբրեւ տեսանէն՝ թե ոչ ոք պաշտէ զնա՝ բարկացեալ արար զնոսա մահկանացուս. եւ որոց ոգիքն ի մարմնոցն ելանեին՝ արկանէր զնոսա մի ըստ միոջէ ի գեհեն։ Արդ քան զնոսա արկանէր ի զեհեն, զնա՝ որ պատրեացն զնոսա՝ ընդէ՞ր ոչ արկ ի գեհեն։ Միթե վասն զի ո՞չ կարէր յաղթել նմա։ Ապա եթե բռնագոյն քան զնա էր հիւղն, զի՞ ետ ի ձեռս զիւր պատրեալսն նմա չարչարել։

[374] Բայց եւ արդարն թե արդարեւ արդար էր, չպարտ էր այնուտեւ մարդիկ առնել. զի գիտէր եթե խաբելոց է զնոսա հիւղն։ Այլ իբրեւ արդարոյ արժան էր խորհել՝ թե զի՞նչ աւգուտ է զի ես առնեմ, եւ այլ հանէ զնոսա յինէն։ Նա եւ տանջել իսկ չէր աւրէն զնոսա. զի գիտէր՝ թե այլոց բանիւ մեղանչեն։

[375] Այլ միւսն եւս, զոր ասեն, ամբարշտագոյն է քան զամենայն. թե իբրեւ ետես բարին՝ որ յերրորդ երկինս նստէր՝ զայնչափ զքսան եւ զինն ազգաց զոգիս տանջեալս ի գեհենի, գթացեալ ի նոսա՝ առաքեաց զՅեսու զորդի իւր, երթալ առնուլ զնմանութիւն ծառայի, եւ ի կերպարանս մարդկան լինել։

[376] Եթե այնչափ գթած էր, ետ ընդ ետ իսկ ընդէ՞ր ոչ յղեաց զորդին իւր՝ երթալ փրկել զնոսա, այլ յետ քսան եւ ինն ազգաց այնչափ ոգւոց ի գեհենի տանջելոց։

[377] Այլ նախ՝ երրորդ երկինս ասել ուստի՞ իցէ նմա. զի Մովսէս երկուս երկինս ասէ։ Այլ որպէս յամենայնի մոլորեցան հերձուածողք, նոյնպէս եւ յայսմ. զի ոմն տասն երկինս ասէ, եւ ոմն եւթն, եւ Մարկիոն երիս։ Եւ ի գրոց սրբոց կամին հաստատել զմոլորութիւնն իւրեանց՝ թե երկինս եւ երկնից երկինս բազմաբար ասեն գիրք։ Յորժամ ոչ յումեքէ սանձահարին հարցուածովք, արտաքոյ գրոց սրբոց բարբաջեն. եւ իբրեւ վտանգին, ապա ի գիրս ապաւինին։

[378] Բայց երկինս եւ երկնից երկինս յայն սակս գտանեմք ի գիրս, զի յԵբրայեցւոց լեզու երկին չմարթի ասել, որպէս եւ ոչ յասորի լեզու՝ ջուր կամ երկին. այլ մին բազմաբար ասի։ Եւ յայտ անտի է, զի եւթանասնիցն ռթարգմանեալք ի յոյն լեզու, ասեն. ի սկզբանէ արար Աստուած զերկին եւ զերկիր, իբրեւ զմիոյ երկնէ յայտ արարեալ։ Եւ յասորի լեզու քանզի չմարթի երկին ասել, ասէ. ի սկզբանէ արար Աստուած զյաթն երկինս եւ զյաթն երկիր։ Թեպէտ եւ միաբար չմարթի ասել նոցա զմիոջէ երկնէն, սակայն յաթն ասելով որ է տարր իբրեւ զմիոջէ տարերէ միոյ երկնի յայտ առնէ թարգմանութիւնն։ Նա եւ զերեւելի հաստատութիւնս, որ ի ջուրց մեկնեցաւ, երկին թարգմանեցին եւթանասունքն, ուստի յայտ է՝ թե վերին երկինն եւ ներքին՝ երկու երկինք են, ոչ երեք կամ բազումք։

[379] Այլ ասեն. Պաւղոս ասաց՝ թե յափշտակեցաւ այնպիսին մինչեւ յերրորդ երկինս։

[380] Եւ զայն ոչ գիտեն, թե չեւ եւս յայտ է՝ թե մինչեւ ցերրորդ երկինս ասիցէ, կամ թե մինչեւ ցերրորդ ինչ մասն ի բազում մասանց միոյ երկնիս ասիցէ. եւ բանն ի յոյն լեզու յերկոսին հարկանէ։ Եւ մանաւանդ զի առանց արթերն ասէ՝ որ է ն. զի ոչ ասէ՝ թե մինչեւ ցերրորդ երկինն, այլ թե ցերրորդ երկնի առանձինն ասելոյ։ Ուստի տայ ակնարկութիւն, եթե ի մասն ինչ երրորդ ի բազում մասանց երկնի յափշտակեցաւ Պաւղոս. վասն որոյ ածէ զնորին զկնի, թե յափշտակեցաւ այնպիսին ի դրախտն։ Եւ դրախտն ոչ եթե յերրորդ երկինս իցէ, եւ կամ բնաւ յերկինս ուրեք, այլ յերկրի. զոր եւ ինքեանք իսկ վկայեն՝ թե իբրեւ արարին զմարդն, ի դրախտի անդ եդին, որ է յերկրի եւ ոչ յերկինս։

[381] Բայց թե եւ կոչի բարձրութիւն ինչ երկինք, որպէս յորժամ ասիցէ գիր. թռչունք երկնից եւ ցաւղ երկնից, եւ ամպք եւ հողմք երկնից. ոչ եթե յերկինս իցեն, այլ զի ի բարձրութեանն են՝ երկնից կոչին. Նա եւ զծառոց անգամ, որ ի սակաւ ինչ բարձրութեան են, ասեմք՝ թե երկնաբերձ են. եւ զծխոյ՝ թե յերկին կցի։ Ըստ սմին աւրինակի եւ Պաւղոսի զերրորդ երկինսն ասել իմանալի է։ Սկսիր յառաջնմէն, եւ էջ յերկրորդն, եւ հաս յերրորդ աւդդ՝ որ ի գրոց երկին կոչի, եւ գտանես զոր ինչ երանելին Պաւղոս ասէ.

[382] Եւ լուաւ բանս անճառս, զոր ոչ է պարտ ումեք խաւսել։

[383] Թեպէտ եւ Առաքեալ եւ անաւթ ընտրութեան էր, ռընկերք Պետրոսի, լծակից որդւոցն որոտման, քարոզակից Բառնաբայ, զիա՞րդ էր զի նմա պարտ էր լսել եւ խաւսել զբանսն անճառս եւ իւրոց ընկերացն ոչ։ Ոչ ապաքէն մի շնորհք եին յամենեսին, եւ մի եւ նոյն ռոգի եւ ի նոսա։

[384] Այլ անճառ բանքն ոչ եթե նմա ճառելիք եին եւ այլոց ընկերացն անճառք. այլ ըստ այնմ զոր յառաջնումն թղթին Կորնթացւոց ասէ. զոր ակն ոչ ետես, եւ ունկն ոչ լուաւ, եւ ի սիրտ մարդոյ ոչ անկաւ այն՝ զոր պատրաստեաց Աստուած սիրելեաց իւրոց։ Է եւ զայս իմանալ՝ թե ոչ զի ես միայն արժանի եղայ խորհրդոյն, որ տրուպս եմ առաքելոց, այլ թե եւ Պետրոս՝ որ գլուխն է առաքելոց՝ տեսանիցէ, չկարէ ճառել. եւ թե լսիցէ, չկարէ պատմել. քանզի անպատում է եւ ի վեր քան զմիտս եւ զլեզու մարձկան։
Եւ վասն այնորիկ ասէ Առաքեալ. թեպէտ եւ տեսի, չկարեմ պատմել. թեպէտ եւ լուայ, չեմ բաւական ճառել։

[385] Դարձեալ՝ ո՞յր աստուած ո՞յր աստուծոյ արարածոց խնամակալ լինէր, եթե ի տանջանս եին եւ թե յանդորրու։ Կամ զանցանելն զՅեսուայ ի նորա աշխարհն՝ զիա՞րդ ոչ ինքն զգայր, եւ ոչ ոք ի զաւրացն նորա, եւ ոչ ռայլովքք զելանելն նորա անդրէն։ Եւ եթե զնորայն իբրեւ զաստուծոյ չկարեին իմանալ, եւ զայնչափ ոգւոց՝ զորս եհան առ նոքաւք յիւր երկինսն՝ զսաւսաւինն զիա՞րդ ոչ առնուին։ Եւ կամ պահապանքն ոգւոցն արգելականաց ընդէ՞ր ոչ առնեին ազդ տեառն իւրեանց։ Այլ յայտ է՝ եթե սնոտի բանք են եւ անհաւատ պատմութիւնք։

[386] Եւ եթե նմանութեամբ միայն եղեւ մարդ, եւ կերպարանաւք եւեթ էր խաչն եւ չարչարանք եւ մահն, ապա եւ փրկութիւն ինչ որ գործեցաւ։ Այլ եւ փրկէր իսկ ընդէ՞ր զայլոյ արարածս, զոր իւր չէր արարեալ, որ ոչ բարւոյ գործ է՝ այլ ապիրատի, սպրդել գաղտ մտանել յայլոյ տուն եւ նենգել նմա։ Բայց զայն եւս հարցցուք. մարմնաւո՞ր ոք էր Յեսուն, եթե անմարմին։ Եթե ասիցեն՝ թե անմարմին էր, լուիցեն։ Զի եթե անմարմինն եկն, եւ աստ՝ մարմին որպէս ասենն՝ ոչ զգեցաւ, յայտ է՝ եթե ոչ ետ ինչ, եւ ոչ առ. ոչ մեռաւ, եւ ոչ փրկեաց. եւ ի զուր է ասելն Մարկիոնի, եթե արեանն Յեսուայ եմք գինք։ Զի ոչ հեղաւ արիւնն նորա, եւ ոչ նոքա գնեցան, այնու զի կերպարանաւքն ասեն զխաչն եւ զմահ, եւ ոչ ճշմարտութեամբ։ Եւ յանդիմանեն զնոսա Հրեայք, որ ցայսաւր պնդեալ են՝ թե հարքն մեր հանին զՅիսուս ի խաչ։ Ուստի յայտ յանդիման ցուցանի, եթե ոչ կեղծեաւք ել Քրիստոս ի խաչ, այլ ճշմարտութեամբ։ Քանզի եւ ճշմարտի յարութեանն մերոյ՝ կացոյց զիւրոյ անձինն զյարութիւն աւրինակ։

[387] Եւ եթե, որպէս ասենն, զաւրէնս արդարոյն դատաւոր եւ միջնորդ խնդրեաց Յեսուն, անդստին իսկ յաւրինացն բազմապատիկ մահապարտ գտանի՝ զի նախ քան զխաչելութիւնն իւր զբազումս յափշտակեաց։ Եւ ոչ միայն ինքն, այլ եւ այլս բազումս ընտրեաց ի նոցանէն, եւ առաքեաց՝ զի աշակերտիցեն եւ ձգիցեն առ նա։ Եւ ոչ միայն այնչափ, այլ եւ զաւրութիւն զգեցոյց նոցա՝ կոխել զզաւրս տեառնն իւրեանց, եւ արկ սուր եւ բաժինս ի տան նորա, եւ վառեաց հուր յարարածս նորա, մինչեւ կարճել եւ խափանել զաւրէնս նորա յաւուրցն Յովհաննու մկրտչի, եւ աւետարանել զիւր արքայութիւնն, արձակեալ քարոզս բազումս՝ քարոզել, եւ հնձաւղս բազումս՝ հնձել, զոր ոչ ինքն սերմանեաց։ Եւ այն մինչ չեւ մեղուցեալ ինչ ուրուք էր նմա, ոչ ի խաչ հանեալ եւ ոչ զարիւն նորա հեղեալ, առ աւար զտուն նորա, եւ խախտեաց զթագաւորութիւն նորա. եւ նա լռեալ կայր եւ ոչ ինչ մեղանչէր նմա։ Եւ զիա՞րդ ասիցեն՝ թե խաչելութեամբն գնեաց ռզմարդիկնք. զի ահաւանիկ զայն ամենայն ժողովս բազմաց, մինչ չեւ ելեալ էր ի խաչ, կորզեաց յինքն։

[388] Այլ, ասեն, զնոսա բժշկութեանց գինս տարաւ. զհիւանդս բժշկեաց, եւ զբորոտս սրբեաց. եւ զմեռեալս յարոյց, եւ զանդամալոյծս հաստատեաց, եւ զդեւս հալածականս արար։

[390] Եւ իցէ ոք բժիշկ։ Յորժամ զորդի ուրուք բժշկիցէ, վարձս ոչ առնու։ Այլ զբժշկեա՞լն ի գլխովին գինս բժշկութեանն խնդրիցէ։ Եւ գրեսցուք՝ եթե բժշկեալքն եին ինչ նմա անկ վասն երախտեացն. իսկ զորս ոչ բժշկեաց, ընդէ՞ր հրապուրեաց եհան ի տեառնէն իւրեանց. որ ոչ բարւոյ գործ էր, այլ նենգաւորի։ Եւ զաւրէնսն զիա՞րդ իշխէր դատաւոր խնդրել՝ որոյ այնչափ վնաս յառաջագոյն քան զմահն իւր արարեալ էր ի տան նորա. մանաւանդ՝ զի եւ գիտէր իսկ՝ թե պարտաւորեն զնա աւրէնքն, եւ ոչ արդարացուցանեն։ Արդ եթե յիսրայէլացւոյ կերպարանս եկն ի տուն նորա, սակայն պարտաւորելոց էր։ Զի գրեալ է յաւրէնսն՝ թե ամենայն Հրեայ, որ լուծցէ զաւրէնսն սպանցի. եւ որ ոչ թլփատեսցի, եւ ոչ շաբաթս պահեսցէ, մեռցի։ Եւ նա ելոյծ զաւրէնսն եւ խախտեաց զկրաւնսն։ Մահապարտ էր յաւրինացն։ Եւ թե յայլոց ազգացն ի կերպարանս եկն առ նոսա։ Նախ՝ զաւտարազգիսն իսկ կոտորել հրամայեալ էր նոցա, եւ ոչ խնայել։ Եւ ապա՝ ի վերայ եկացն եւ պանդխտաց հրաման կայր, եթե ոչ պահիցեն զկրաւնս աւրինացն, մահուամբ մեռցին։ Համայն եւ այնպէս յաւրինացն մահապարտ էր։

[390] Իցէ ոք, որ մտանիցէ գաղտ ի տուն ռընկերի իւրոյ զեղծել ինչ։ Եւ ի բուռն անկեալ՝ չլինիցի՞ մահ-ապարտ։ Եւ կամ իցէ ոք, որ մատուցեալ՝ զայլոյ զորդիս կամ զծառայս յապիմակս եւ ստահակս յաւժարեցուցանիցէ հանել։ Եւ հասեալ ի վերայ՝ ո՞չ հանիցեն զայն ընդ կառափն։ Եւ կամ իցէ ոք, <որ> իբրեւ զդէտ մտեալ՝ զայլոյ թագաւորութիւն գաղտ լրտեսիցէ։ Եւ ծանուցեալ զլրտեսն՝ ո՞չ սատակիցեն վաղվաղակի։

[391] Նոյնպէս եւ Յեսուն յառաջ քան զխաչել-ութիւնն բազում ինչ այսպիսի վնաս գործեաց ի տան արդարոյն. եւ ըստ աւրինացն, զոր դատաւորն խնդրեաց, բազում մահուց պարտական գտանի։ Զի աւտարոտի մի եկեալ յայլոյ տուն, այնչափ մեծամեծ աղէտս գործեաց ի նմա. զաւրէնսն եւ զմարգարէսն նորա արգել, եւ զիւր թագաւորութիւնն աւետարանեաց։

[392] Արդ ո՞վ էր նա՝ որ այնչափ մեծամեծս կարաց գործել, թե ոչ Տէրն ամենայնի, որ ասաց՝ թե ամենայն ինչ տուաւ ինձ ի հաւրէ իմմէ։ Ուստի յայտ է՝ թե ոչ իբրեւ զաւտար ոք առ յափշտակութեամբ, այլ ի հաւրէ տուաւ ի ձեռս նորա, եւ իբրեւ զՏէր աւրինացն դադարեցոյց զաւրէնսն. եւ յառաջ քան ի խաչ ելանել՝ եցոյց զթագաւորութիւնն իւր։ Ո անմիտք. զի՞ ոչ իմացայք, եթե հայր Յեսուսի է Տէրն ամենայնի, այնու զի զամենայն ետ ի ձեռս նորա. եւ նա է Տէր աշխարհի, եւ ոչ զորմէ դուքն կարծեցէք՝ որ չէր իսկ։ Զի ամենայն որ արտաքոյ քան զնա աստուած անուանի, չէ ի բնէ աստուած։

[393] Եւ բազում ինչ եւ այլ է, որով ցուցանի՝ թե Տէր մեր յիւրսն եկն եւ ոչ յաւտարոտիս. եւ ինքն եւ հայրն իւր են Տէր աշխարհի։ Եւ առաւել ի վիրաւորէն, որ մինչ դեռ յԵրուսաղեմէ յԵրիքով իջանէր՝ վիրաւորեցաւ յաւազակաց, ցուցանի՝ թե ոչ աւտարոտի ոք էր վիրաւորին Քրիստոս, այլ մերձաւոր եւ դարմանիչ նորա։ Որպէս եւ ինքն իսկ ասաց ցփարիսացին, թե ուղիղ դատեցար։ Եւ յոչխարէն եւ ի դրամէն, որ կորուսեալ եին եւ գտան, յայտ է՝ եթե յիւրսն եկն եւ ոչ յաւտարոտիս։

[394] Դարձեալ՝ զմիւս բանն Առաքելոյ, զոր ուղիղ ասացեալ է, խախտեն. թե յորժամ խափանեսցէ զամենայն տէրութիւնս եւ զիշխանութիւնս. զի պարտ է նմա թագաւորել, մինչեւ դիցին ամենայն թշնամիք նորա ի ներքոյ ոտից նորա։ Եւ ասեն՝ թե տէրն աշխարհի խափանէ զինքն եւ զաշխարհ իւր յաւիտեան։

[395] Ո անմիտք. եթե յիւր ձեռս է շինելն եւ քակել, եւ զայս աշխարհ՝ վասն զի ծերանայ եւ հնանայ՝ քակիցէ, ընդէ՞ր ոչ այլ նոր եւ գեղեցիկ քան զայս առնիցէ։ Թե մինչ չէրն աշխարհ՝ գիտաց խորհել եւ առնել բանիւ, այժմ զի լուաւ եւ տեղեկացաւ՝ թե գոյ այլ աշխարհ աւտարին՝ գեղեցիկ եւ ազնուականագոյն քան զնորայն, զմէ՞ ոչ առնիցէ լաւագոյն քան զնորայն, այնպէս զի եւ ընտանիք աւտարին նորայոցն ցանկանայցեն՝ վասն գեղեցկութեանն եւ պայծառութեան։ Զի որպէս զառաջինն կարող եղեւ բանիւ առնել, այնպէս թե կամի եւ այլ ազնուագոյն քան զայն կարող է առնել։ Եւ որ այնպէսն կարող է, ընդէ՞ր խափանիցէ զանձն՝ լինել պատուանդան ընդ ոտիւք այլոյ, եւ ոչ առնիցէ իւր աշխարհ նոր եւ գեղեցիկ քան զառաջինն, եւ թագաւորիցէ ի նմա յաւիտեան։ Բայց թե արգելուցու զնա աւտարն։ Եւ թե այնչափ զաւրագոյն քան զնա է՝ մինչ զի եւ արգելուլ կարիցէ, ապա ոչ է տէր ամենայնի՝ որպէս ասէ ինքն, այլ ծառայ այլոյ տէրութեան։

[396] Կամ զայն ուստի՞ ցուցանիցէք՝ թե աստուած աւրինացն քակելոց է զաշխարհս։ Եթե վասն զի գրեալ էն՝ ի մարգարէսն՝ նորա, թե երկինք գալարեսցին իբրեւ զմագաղաթ, եւ երկիր իբրեւ զմոմ հալեսցի, այլ եւ զայն գրեալ է ի մարգարէս՝ թե արարից երկինս նոր եւ երկիր նոր։ Ուստի յայտ է ըստ մարգարէութեանն, թե զայս քակէր՝ այլ նոր առնէր, որպէս եւ դուք իսկ ձեզէն վկայեցէք։

[397] Բայց եւ միւսումն եւս արարէք պատասխանի՝ թե ո՞ իցէ որ զիշխանութիւնսն եւ զպետութիւնս խափանիցէ։ Եւ եթե դուք <ոչ գիտէք>, ո՞չ գիտիցէք յԱռաքելոյ՝ զի Քրիստոս խափանէ զիշխանութիւնսն, եւ դնէ զամենայն թշնամիս ի ներքոյ ոտից իւրոց։ Եւ ոչ այն՝ զորմէ դուքն ասէք, որ չէն իսկ եւ ոչ արարեալ ինչ նորա, եւ ոչ առնէ. այլ Տէր մեր եւ հայրն իւր, որ կարող են առնել զամենայն, եւ հնազանդեն զամենայն թշնամութիւնս ընդ ոտիւք։

[398] Եւ դարձեալ՝ թե ձեռնհաս ինչ ոք էր աւտարն, որպէս Մարկիոնն ասէ, ազատել զոգիսն ի տանջանաց անտի, ընդէ՞ր ոչ բռնութեամբ իսկ ձեռն. արկ եւ կորզեաց զոգիս տանջանաւորացն յինքն։ Այլ նախ թոյլ տայր՝ զի տանջիցին, եւ ապա հանէր. եւ զայն ոչ համարձակութեամբ, այլ կասկածանաւք եւ արեան գնոց գնելով։

[399] Այլ, ասեն, վասն ողորմութեան արար։ Տես-եալ զոգիս տանջանաւորացն նեղեալս ի դժոխս, առաքեաց զորդին իւր՝ փրկել զնոսա։

[400] Եթե փրկեաց զնոսա, վերջինքն զի՞ գործ-իցեն, որ ի նոյն դժոխս անկանելոց են։

[401] Եթե վասն ողորմութեան արար՝ զոր ար-արն, պահեալ իցիւ զգալուստ որդւոյն իւրոյ մինչ ի վախճան աշխարհի եւ ապա առաքեալ, – զի ի վերայ ամենեցուն առնէր ողորմութիւն, եւ հանէր ի կեանս, – քան փութացաւն եւ առաքեաց ի կէս դարին, եւ չիք հնար վերջնոցն՝ որ անկան անդր՝ թե ելանիցեն։ Քանզի այնուհետեւ զգուշացաւ նոցա տանջիչն։

[402] Այլ յոյժ մոլորեալ են, եւ մոռացան զայն՝ թե չիք ծառ չար որ առնիցէ զպտուղ բարի, եւ ոչ քաղեն խաղող ի փշոց, եւ ոչ թուզ ի տատասկէ, եւ իւրն զիւրն ընդունի։

[403] Եւ միւսն եւս զոր ասեն՝ թե ոչ ընդունին դժոխք զկեանս, վասն այնորիկ ել ի խաչ, զի իջեալ իբրեւ զմեռեալ՝ ընկալցին զնա դժոխքն։ Իսկ արդ ո՞չ ոք առաքիցի անդր կենդանի, կամ մարդիկ յանցաւորք, կամ սատանայ եւ դեւք կենդանւոյն։ Թե այնպէս իցէ, եւ զնոսա ոչ ընդունին։

[404] Կամ Յեսուն իբրեւ զմեռեալ յո՞ չոգաւ։ Միթե ի գերեզմա՞ն երկրի, զոր գիրք դժոխք կոչեն։ Եւ ահա անդ չեն ոգիք, եւ ոչ հուր որ տանջիցէ զնոսա։ Եւ եթե ասիցեն, ի գեհենն չոգաւ իբրեւ զմեռեալ, չիք մուտ բանիցն։ Զի ոչ տայ թոյլ Առաքեալ՝ թե երկուս մահս մեռաւ, այլ մի՝ զոր մարմնովն կրեաց զխաչին, եւ հնազանդ եղեւ մահու խաչին։ Եւ ոչ դնէ՝ թե այլ ոք դատեաց զնա եւ արկ ի գեհեն, այլ թե հայր ետ զնա ի մահ։ Եւ դարձեալ՝ թե ինքն ետ զանձն իւր փրկանս փոխանակ բազմաց, մահուամբ մարմնոյ, եւ ոչ տանջանաւք ոգւոյ։

[405] Այլ անչափ, ասեն, հակառակ են աւրէնք արդարոյն՝ շնորհացն Յեսուայ, զի անդ երանութիւն մեծատանց տայ, եւ եղկութիւն աղքատաց. եւ աստ երանութիւն աղքատաց, եւ վայ մեծատանց։ Անդ ասէ, մի սպանաներ. եւ աստ ասէ՝ թե որ բարկանայ ընկերի իւրում ի տարապարտուց, պարտաւոր է գեհենի։ Անդ ասէ, մի շնար. եւ աստ ասէ՝ թե որ հայի ի կին մարդ առ ի ցանկանալոյ, անդէն շնացաւ ի սրտի իւրում։ Անդ ասէ, մի երդնուցուս սուտ, այլ հատուսջիր Տեառն զերդմունս քո, եւ աստ ասէ՝ թե ամենեւին մի երդնուցուք։

[406] Եւ արդ զիա՞րդ իցեն աւրէնքն եւ շնորհք միմեանց հակառակ։ Զի Աբրաամ վասն զաւտարս եւ զաղքատս ընդունելոյ՝ բարեկամ Աստուծոյ կոչեցաւ։ Եւ Քրիստոս ասէ՝ թե աղքատն ի գոգն Աբրաամու չոգաւ, եւ մեծատունն ի տանջանս հրոյ։ Քրիստոս աղքատաց երանութիւն տայ, եւ ողորմածաց՝ թե ողորմութիւն գտանելոց են. եւ աւրինացն աստուած այնչափ ցուցանէ ողորմութիւն, մինչեւ զգրաստու թշնամւոյ անկանելոյ բեռամբ՝ չհրամայէ զանց առնել, թե եւ ի ժողովրդենէ ոք իցէ, եւ եթե յաւտար ազգաց։ Եւ զուլ ի մաւր կաթն չհրամայէ եփել. եւ ոչ զհաւ ի ձուոց կամ ի ձագուց վերայ նստեալ՝ ի միասին միանգամայն առնուլ։ Անդ ասէ, սիրեսցես զընկեր քո իբրեւ զանձն քո. եւ աստ ասէ, սիրեսցես զՏէր Աստուած քո յամենայն սրտէ քումէ, եւ սիրեսցես զընկեր քո իբրեւ զանձն քո. զի զայսց երկուց պատուիրանաց կախեալ կան աւրէնք եւ մարգարէք։ Եւ ասէ, ոչ եկի լուծանել զաւրէնս կամ զմարգարէս, այլ լնուլ զնոսա։ Արդ զիա՞րդ հակառակ աւրինացն իցէ, որ եկն լնուլ զաւրէնսն եւ զմարգարէս։ Եւ ասէր ցբորոտն զոր սրբեաց՝ թե երթ մատո պատարագ վասն սրբութեանդ քո, որպէս պատուիրեաց Մովսէս յաւրէնսն։ Եւ ցաւրինականն, որ եհարց ցնա, թե զի՞նչ ինչ արարեալ՝ զի զկեանսն յաւիտենից ժառանգեցից, ասէ. զպատուիրանս աւրինացն գիտես։ Եւ հարցեալ կրկին՝ թե զո՞ր պատուիրանս, ասէ. զմի շնարն, զմի գողանար, զմի սպանաներ։ Որով յայտ արար՝ թե ոչ հակառակ աւրինացն ուսուցանէր, այլ նմին միաբան։ Դարձեալ՝ չբարկանալն չսպանանելոյն ոչ եթե հակառակ ինչ է, այլ կարի քաջ միաբան։ Զի թե ոչ ոք բարկանայցէ, եւ ոչ ի գործ սպանութեան մտաբերէ։ Նոյնպէս եւ ոչ ցանկանալն չշնալոյն ոչ եթե ընդդիմակաց ինչ է, այլ առաւել հաւանագոյն։ Զի եթե ոչ ցանկանայցէ, եւ ոչ ի գործ շնութեան ժտի։ Եւ ամենեւին չերդնուլն՝ սուտ չերդնլոյ ոչ եթե ընդդէմ ինչ է, այլ յոյժ ընկերակից։ Զի եթե ոչ սովորիցի ոք ստէպ երդնուլ, եւ ոչ սուտ երբեք երդնու։ Անդ քանզի յանուն կռոցն երդնուին, ասէ. հատուսջիր Տեառն զերդմունս քո։ Ասէ. յիս երդնուցուս՝ որ կենդանի եմ, եւ մի ի կուռսն՝ որ ոչ են կենդանիք։ Իսկ աստ զի կատարեալս առնիցէ Քրիստոս զիւր աշակերտեալսն, ասէ. ամենեւին մի երդնուցուք, այլ եղիցի ձեր այոն այո, եւ ոչն ոչ. եւ որ ինչ աւելի քան զայն, ի չարէ անտի է։ Եւ թե որ աւելի քան զայոն եւ զոչ է՝ ի չարէ անտի իցէ, որչափ եւս առաւել որ սուտ յահաւոր անունն երդնուցու։ Եւ դարձեալ՝ չբարկանալովն եւ չցանկանալով, զոր ուսուցին…

[407] …ապա եւ նոքա այժմիկ մի կերիցեն ձուկն, այլ ի յարութեան անդ, որպէս եւ նա յետ յարութեանն կերաւ ձուկն՝ զոր եգիտ առ ձկնորսսն։ Այլ զի եւ ձուկն միս է՝ այն ամենեցուն յայտ է։ Զի որոյ մարմին եւ արիւն եւ ճարպ եւ ոսկերք են, հարկ է՝ թե մսեղէն է եւ կենդանի։ Եւ է ձուկն՝ որոյ իբրեւ խոզի պառակաց թամբ ի վերայ կողիցն կայ։ Եւ արիւն այնչափ ելանէ, որչափ յոչխարէ ոչ ելանէ։ Եւ կերակուրս ժանտս ռնայնք ուտէ, զոր եւ ոչ գազանք եւ անասունք ուտեն։ Եւ զձուկն իսկ առաւել պարտ է գազան կոչել, որ զիւր համազգիսն անխտիր ուտէ։ Եւ այնչափ սուրբ են անասունքն քան զնա՝ զի ի նոցանէն զոհք եւ ողջակէզք մատչին Աստուծոյ, եւ ի ձկանց ոչ ինչ այնպիսի։ Այլ եւ ի խորհուրդ՝ եւ յաւրինակ մեծի խորհրդոյն՝ որ յայտնելոց էր, ոչխար եւ արջառ տպաւորեին, եւ ոչ ձկունք։ Որպէս գառն՝ որոյ արեամբ փրկեցան անդրանիկք որդւոցն Իսրայէղի յԵգիպտոս, եւ խոյն՝ որ սպանաւ փոխանակ Իսահակայ, խորհուրդ եին ճշմարիտ գառինն՝ որ բառնայ զմեղս աշխարհի. եւ երինջն՝ զոր արտաքոյ բանակին սպանանեին յողջակէզ, ըստ ռորոյք աւրինակի եւ Քրիստոս արտաքոյ քաղաքին չարչարեցաւ։ Եւ Դաւիթ ասէ, հաճոյ եղիցի Տեառն իբրեւ զորթ մատաղ, եւ ոչ իբրեւ զձուկն փափուկ։ Զի ձուկն թեպէտ եւ գայ յառակ, ի գերեզմանի առակ գայ եւ ոչ ի կենդանութեան։ Ըստ այնմ զոր Տէրն ասէ՝ թե որպէս եղեւ Յունան ի փոր ձկանն զերիս տիւս եւ զերիս գիշերս, նոյնպէս պարտ է որդւոյ մարդոյ մտանել ի սիրտ երկրի, եւ լինել անդ զերիս տիւս եւ զերիս գիշերս։ Եւ այսպէս ոչ գտանեմք ի գիրս սուրբս՝ եթե զձուկն սրբեաց եւ ետ ի կերակուր, եւ ի մսոյ հրաժարեցոյց իբրեւ ի պղծոյ եւ ի խոտանէ իմեքէ։ Այլ եւ յաւրէնսն գրեալ է՝ եթե ետու ուտել ձեզ զանասունս եւ զթռչունս իբրեւ զբանջար խոտոյ։ Բայց միայն մեռելոտի եւ արիւն մի ուտիցէք, զի շունչ անասնոյ արիւն իւր է։ Եւ առաքեալքն ի թղթին՝ զոր յԵրուսաղեմէ յԱնտիոք գրեցին, զնոյն հաստատեցին՝ թե պահել ձեզ յարենէ եւ ի հեղձուցելոյ եւ ի մեռելոտւոյ եւ ի փոռնկութենէ. եւ չասացին՝ թե ի մսոյ։ Նա եւ յաւրէնսն զուտելի անասունսն սուրբս կոչէ եւ զչուտելիսն պիղծս։ Իբր՝ ոչ եթե պիղծք ինչ բնութեամբ եին, այլ զչախորժականսն մտաց մարդկան պիղծս կոչէ. զի գիտէր, թե է ինչ՝ զոր ախորժեն ուտել, եւ է ինչ՝ զոր ոչ ախորժեն ուտել. եւ ըստ նմին նմա աւրէնս եդ։ Այլ զի չիք ինչ պիղծ ի կերակրոցն, զայն ի Տեառնէն լուիցուք. թե չիք ինչ որ մտանիցէ յորովայն մարդոյ՝ թե կարիցէ զմարդն պղծել. այլ որ ինչ ելանէ ի մարդոյ անտի, այն պղծէ զմարդն։ Եւ Առաքելոյ յառաջագոյն հայեցեալ մար-գարէութեամբ ի տարապարտ հպարտութիւն աղանդաւորացն, ասէ. կարճեն զկերակուրս, եւ արգելուն զամուսնութիւն՝ զոր Աստուած արար ի մխիթարութիւն հաւատացելոց, որ գոհութեամբ վայելեն, զի սրբի բանիւ Աստուծոյ եւ աղաւթիւք։ Իբր՝ ոչ եթե պիղծ ինչ իցէ եւ սրբիցի. այլ որ նոցա պիղծն կարծէր վասն զոհելոյն, եւ զայնմանէ ասէ Առաքեալ՝ թե սրբի բանիւն Աստուծոյ եւ աղաւթիւք։ Վասն որոյ եւ ի միւսում թղթին ասէ՝ թե յորժամ կոչիցէ ոք զձեզ յանհաւատից եւ երթայցէք, զամենայն ինչ զոր դնիցեն առաջի ձեր, կերիջիք. եւ մի խղճիցէք։ Ուստի յայտ է՝ թե մի ինչ յամենայնէ միսն էր. եւ դարձեալ՝ թե որ ինչ վաճառիցի ի մակեղոնի, որ է ի մսավաճառանոցի՝ կերիջիք. եւ մի խղճայցէք։

[408] Այլ ասեն, թե ասէ Առաքեալ՝ թե լաւ է ոչ ուտել միս, եւ ոչ ըմպել գինի, եւ ոչ որով եղբայրն իմ գայթակղեսցի. եւ դարձեալ՝ թե ոչ կերայց միս յաւիտեան, որով եղբայրն իմ գայթակղիցի։

[409] Ասասցուք. զի եթե ձկամբն գայթակղիցի եղբայրն, ապաքէն եւ զայն չիցէ պարտ ուտել. քանզի վասն գայթակղութեան չէ պարտ ուտել, եւ ոչ վասն զի թե պիղծ ինչ կայցէ ի կերակրոցն։ Եւ մանաւանդ գինւով, որով բազումքն իսկ զեղխանան։ Եւ ոչ այնչափ միսն յանցուցանէ, որչափ գինին զեղծէ զըմպելիսն, եւ գայթակղեցուցանէ զտեսաւղսն։ Եւ զիա՞րդ իցէ, զի ի մսոյ պահեն եւ ի գինւոյ ոչ զգուշանան Մարկիոնքն. զի բանն յերկոցունց վերայ կայ. ասէ ոչ ուտել միս, եւ ոչ ըմպել գինի։ Եւ զնովիմբ ածեալ զպատճառսն, ասէ, թե եւ ոչ՝ որով եղբայրն իմ գայթակղիցի կամ տկարանայցէ։ Որով ցուցանի՝ թե վասն գայթակղելոյն եդ զայնպիսի միտս ի միջի, եւ ոչ եթե զկերակուրսն պիղծ համարէր, որ ասէն՝ թե է որ հաւատայ ուտել զամենայն ինչ։ Թե ռհաւատաս ասէ՝ թե բանիւ Աստուծոյ եւ աղաւթիւք սրբին կերակուրքն, կեր՝ եւ մի խտրեր։ Ապա եթե տկարացեալ ես հաւատովք եւ խղճես, բանջար եւեթ կեր, եւ մի գայթակղիր։ Եւ յորժամ չհաւատասն ուտել զամենայն իբրեւ զսուրբ, մի իշխեր դատել զայն որ ուտէն. որպէս եւ որ ուտէն՝ ոչ պարտի անգոսնել զքեզ իբրեւ զտկար, որ ոչդ հաւատաս ուտել զամենայն ինչ իբրեւ զսուրբ։ Քանզի ոչ եթե կերակուրքն կացուցանեն զմեզ առաջի Աստուծոյ, եւ ոչ հանեն յերեսաց Աստուծոյ, այլ կամ հաւատքն կամ խիղճ մտացն եւ գայթակղութիւն։

[410] Իսկ ձեր ուխտաւորքն, ասեն, ընդէ՞ր են մսահատք։

[411] Մեր ուխտաւորքն ոչ վասն այնորիկ հրաժարեն ի կերակրոց՝ եթե զկերակուրսն պիղծս համարիցին եւ ի հիւղեայ իբրեւ ի չարէ իմեքէ։ Եթե վասն պիղծ զկերակուրսն համարելոյ ուխտաւոր եին, եւ ոչ ուխտաւորութիւնն նոցա յուխտաւորութիւն համարէր։ Այլ կարճեն զանձինս ի կերակրոց, զի զսրբութիւնն՝ զոր ի մտի եդին պահել՝ դիւրաւ պահիցեն։

[412] Յո՞ր սակս եւ հարքն մեր սուրբ եպիս-կոպոսք սահմանեցին կանոնս. եթե ոք հաւատացեալ միս ոչ ուտիցէ, եւ բանջար ընդ մսոյ եփեալ իցէ, եւ ի բանջարոյն ոչ կամիցի ճաշակել, նզովեալ լիցի։ Ընդէ՞ր. նախ՝ զի զԱստուծոյ տուեալ զկերակուրսն ոչ իշխիցէ խոտան համարել. եւ ապա՝ զի տարապարտ հպարտութեամբն ոչ վնասիցի, որպէս թե այնու առաւել ինչ իցէ քան զայլ մարդիկ։

[413] Նա եւ կուսանք սրբոյ եկեղեցւոյ ոչ վասն այնորիկ պահեն զկուսութիւն, եթե զամուսնութիւն տուեալ յԱստուծոյ՝ պղծութիւն համարիցին, որպէս Մարկիոնն եւ Մանի եւ մծղնեայք։ Զի եթե յայն միտս ուխտաւոր եին, ապա եւ կուսութիւն չէր յանգարի կուսութեան։ Այլ վասն առաւել սիրելոյ զԱստուած, ի բարւոք արարածոց Աստուծոյ հրաժարեն. զի նմանեալք հրեշտակաց Աստուծոյ, ուր ոչ արուն է եւ ոչ էգ, ցուցանիցեն եւ յերկրի զնոյն առաքինութիւն. ըստ այնմ՝ թե են ներքինիք, որ զանձինս իւրեանց արարին ներքինիս վասն արքայութեանն երկնից, լինել ի յարութեանն հաւասար հրեշտակաց։ Եւ Առաքեալ՝ այր հաւատարիմ՝ կոչէ զկուսանսն։ Բայց հայեցեալ ի բնութիւնն՝ չիշխէ յայտ հրաման տալ, այլ ակնարկելով յաւժարեցուցանէ. որպէս եւ Տէրն ակնարկէ, այլ ոչ ստիպէ։

[414] Այս ամենայն վասն մարկիոնաց աղանդին ասացաւ, որ զամուսնութիւն եւ զմսակերութիւն խոտեն։ Եւ ուխտաւորեալք՝ հանդերձ աշխարհականաւքն՝ ի կուսութիւն, ստեն ուխտին։ Զի առ չժուժալոյ ցանկութեանն, արկանեն միւսանգամ զնոսա ընդ ապաշխարութեամբ։

[415] Արդ եթե աւրինաց ոչ հաւատայցեն, որ ասէ՝ եթե թողցէ այր <զհայր> եւ զմայր իւր, եւ երթիցէ զհետ կնոջ իւրոյ, եւ եղիցին երկոքին ի մարմին մի, Յեսուայն ընդէ՞ր ոչ հաւատասցեն՝ որ զնոյն հաստատէ, եւ յաւելու՝ թե զոր Աստուած զուգեաց, մարդ մի մեկնեսցէ։ Յեսու այնչափ առ Աստուածս ունի զաւրինացն Աստուած, զի զնորա ասացեալսն հաստատէ յաւետարանի. եւ նոքա մոլին՝ թե հակառակ ուսուցանէ նոցա Յեսուն։ Նոյնպէս վասն կերակրոց եւ ի հնումն եւ ի նորումս գտանեմք, զի յԱստուծոյ տուեալ են ի դարման։ Անդ ասէ. զեն եւ կեր զամենայն անասուն եւ զթռչունս ուտելիս. եւ աստ ասէ՝ թե ամենայն ինչ որ մտանէ ընդ բերան մարդոյ, ոչ պղծէ զնա։ Այլ որ ինչ ելանէ ի բերանոյ անտի, այն պղծէ զմարդն։ Եւ յամենայնէն իմեքէ մի ինչ եւ միսն է։ Եւ եթե պիղծ ինչ եին կերակուրքն՝ նախ ինքն իսկ ոչ ճաշակէր ի նոցանէ, եւ ապա այլոց հրաման տայր չճաշակել։ Իսկ եթե ոչ ուրեք գտանեմք ասացեալ նորա ի նորումս՝ թե զայս ինչ մի ուտիցես, յայտ է՝ եթե զխտրութիւնս կերակրոցն՝ որ ըստ աւրինացն եին՝ դադարեցոյց, այնու զի ընդ մեղաւորս եւ ընդ մաքսաւորս եւ ընդ փարիսացիս ուտէր եւ ըմպէր։ Եւ զզատկէն ասէր ցաշակերտսն՝ թե ցանկանալով ցանկացայ ուտել զզատիկս զայս ընդ ձեզ։ Միթե եւ զզատկէ՞ն ասիցեն՝ թե ձուկն էր եւ ոչ գառն։

[416] Արդ հաւատացելոց՝ որ զճշմարտութիւնն կամիցին ցուցանել՝ նախ գործ այն է, զի զիրսն՝ որպէս եւ իցեն՝ նոյնպէս խոստովանիցին, եւ ապա՝ թե այր ընտիր լինիցին յառաքինութիւնսն. այն ընդունելի է։ Եւ ոչ որպէս նոքա, մեծամեծս կոտորեն՝ թե մեք անդստին իսկ յաւազանէն ուխտաւորիմք ի մսակերութենէ եւ յամուսնութենէ։ Եւ ապա լուծանեն զուխտն, եւ գան մտանեն ընդ ապաշխարութեամբ։

[417] Եւ եթե հարցանես՝ եթե տանջանք գո՞ն բարւոյն, ասեն. ոչ գոն։ Եւ եթե ի տանջանաց կասկած չիցէ, ապաշխարութիւն առ ի՞մ իցէ։ Ոչ ապաքէն յայտ է՝ թե ի տանջանաց ոչ երկնչին, եւ ի մեղսն անխտիր են։ Բայց որոյ տանջանք չեն, յայտ է՝ թե նորա եւ պարգեւք չգոն։

[418] Այլ մեք, ասեն, յայն սակս փախեաք յարդարոյն, զի ահագին սպառնալիս սպառնայ յաւրէնսն իւր՝ թե հուր վառեալ է ի բարկութեան իմում, եւ այրիցէ մինչեւ ի դժոխս ներքինս. եւ թե այս ամենայն պահեալ էր ի գանձի իմում. եւ այլուր՝ թե հրով դատի Աստուած։

[419] Ո անմիտք եւ մոլորեալք. թե վասն ահագին սպառնալեացն փախչիցիս յաւրինացն Աստուծոյ, յորժամ Յիսուս եւս աւելի սպառնալիս քան զայն սպառնայցէ, հուր անշէջ եւ որդն անմահ եւ տանջանս յաւիտենականս, յո՞ ունիցիս փախչել։ Եւ յորժամ ի հնում եւ ի նորումս զնոյն սպառնալիս եւ զնոյն խոստմունս բարութեանց գտանեմք, ո՞չ ապաքէն յայտ յանդիման ցուցանի՝ թե մի տուիչ է հնոյն եւ նորոյս։

[420] Այլ եւ յարութեան մարմնոց չհաւատալ ուստի՞ իցէ Մարկիոնի եւ Մանեայ եւ այլոցն նոյնպիսեաց։ Ասեն. Առաքեալ ասաց՝ թե Մարմին եւ արիւն զարքայութիւն Աստուծոյ ոչ ժառանգեն, եւ ոչ ապականութիւն զանապականութիւն. եւ դարձեալ՝ թե ելանել ի մարմնոյս ցանկացեալ եմ եւ ընդ Տեառն լինել։ Որով յայտ է, ասեն, թե վասն զի ի հիւղեայ է մարմինս, յայն սակս չառնի արժանի յարութեան։

[421] Եթե վասն զի ի հիւղեայն է մարմին՝ չառնիցի <արժանի> արքայութեանն, ապա՝ եւ վասն զի յարդարոյն են ոգիքն՝ մի լիցին արժանի ռարքայութեան բարւոյն։

[422] Այլ յանդիմանէ զնոսա նոյն Առաքեալ՝ անդէն ի նմին տեղւոջ, որոյ իբրեւ մատամբ ցուցեալ զմարմինն, ասէ՝ թե պարտ է ապականութեանս այսմիկ զգենուլ զանապականութիւն, եւ մահկանացուիս այսմիկ զգենուլ զանմահութիւն։ Ուստի յայտ է՝ թե ոչ զոգիսն կոչէ ապականացուս եւ մահկանացուս, այլ զմարմինսն։

[423] Եւ ի միւսում թղթին ասէ՝ թե ամենեցուն մեզ յանդիման լինել կայ առաջի բեմին Քրիստոսի, զի ընկալցի իւրաքանչիւր ոք իւրով մարմնով զինչ եւ գործեաց յառաջ, եթե բարի եւ եթե չար։ Տեսանե՞ս զի մարմնով հանդերձ ասէ կրել զբարին կամ զչարիս, եւ ոչ միայն ոգւովք։

[424] Այլ ասեն. ասաց Առաքեալ՝ թե ապական-ութիւն զանապականութիւն ոչ ժառանգէ։

[425] Ով բանաքաղ Մարկիոն. որ զմին լսէ եւ զմիւսն ստունգանէ։ Եթե ուղիղ մտաւք լսէր զայն՝ թե ապականութիւն զանապականութիւն ոչ ժառանգէ, կարէր ռ ք կալ ի վերայ ճշմարտութեանն։ Զի Առաքեալ այնչափ ստուգէ զյարութիւն մարմնոյ, մինչ զի եւ բազում աւրինակս ի մէջ բերէ։

[426] Նախ առաջին եւ բուն զՔրիստոսի յարու-թիւնն՝ եթե Քրիստոս մեռաւ ըստ գրոց եւ թաղեցաւ եւ յարեաւ յաւուր երրորդի։ Եւ զետեղեալ անդէն զտեղեաւն, բազում հանգամանս ցուցանէ վասն յարութեանն հաստատութեան։

[427] Եւ առաւել զայն, զոր իբրեւ յունկանէ Մարկիոնի եւ Մանեայ աղաղակէ ասէ. եթե մեռեալք ոչ յառնեն, զի՞նչ գործիցեն այնոքիկ որ վասն մեռելոցն մկրտեցան։ Դուք, ասէ, ասէք՝ թե մարմինք վասն զի ի հիւղեայն են, ոչ յառնեն։ Եթե մարմինքն մահկանացուք ոչ յառնիցեն, հոգիքն կենդանիքն վասն մարմնոցն մեռելոց ընդէ՞ր դաւանիցեն, եւ կամ մարմինքն մահկանացուք ընդ ոգւոցն կենդանեաց վասն է՞ր մկրտիցին, թե որպէս ասէքդ՝ չիցեն յառնելոց մարմինքն մահկանացուք։ Այսպէս իմանալի է բանս, եւ ոչ որպէս Մարկիոնն դանդաչէ՝ թե փոխանակ ռերախայի մեռելոյ, պարտ է կենդանւոյն մերձաւորի իւրում մկրտել, զի անդ նմա համարիցի։ Զոր եւ առնեն իսկ մարկիոնքն։ Այլ յանդիմանէ զնոսա բանն տերունական, որ ասէ՝ թե ոչ ոք ծնցի վերստին, ոչ կարէ տեսանել զարքայութիւն Աստոծոյ. եւ դարձեալ՝ թե ոչ ոք ծնցի ի ջրոյ եւ ի հոգւոյ, ոչ մտցէ յարքայութիւն երկնից։ Որով յայտ է՝ թե իւրաքանչիւր ումեք պարտ է մկրտել, եւ ոչ այլում ընդ այլոյ։ Եւ դարձեալ՝ ի սերմանեացն առակէ յայտնի ցուցանի յարութիւն մարմնոց՝ թե որպէս զսերմն, զոր սերմանես, ոչ այլ ընդ այլոյ գայ. թեպէտ եւ բազմապատիկ վայելչութիւն զգենու – այլ ոչ երբեք սերմանեցեր զգարի եւ հնձեցեր ցորեան. եւ ոչ սերմանեցեր կորեակ, եւ հնձեցեր հաճար. այլ զոր սերմանեցեր, զնոյն հնձեցեր – ըստ նմին աւրինակի, ասէ, եւ մարմինն որ անկաւ՝ նոյն եւ յառնելոց է։

[428] Դարձեալ՝ եւ մարինն եւ արիւնն ասել Առաքելոյ՝ թե զարքայութիւն Աստուծոյ ոչ ժառանգէ, եւ ոչ ապականութիւն զանապականութիւն ժառանգէ, ոչ յայն միտս իմանալի է, յոր Մարկիոնն առնու՝ թե վասն զի ի հիւղեայն են մարմինքն, ոչ յառնեն, այլ յայլ յերկուս աւրինակս։

[429] Մի յայն՝ թե մինչ դեռ ի մարմնոյ խորհուրդս եւ ի գործս իցէ մարդն, շնչաւոր է եւ մարմին եւ արիւն. եւ զի ըստ մարմնոյն եւեթ խորհի եւ գործէ, չէր արժանի մտանելոյ յարքայութիւն երկնից։ Որպէս ի միւսում թղթին գրէ Առաքեալ առ աշակերտեալսն՝ թե որ մարմնովն են, զմարմնոյ խորհուրդս խորհին. բայց դուք ոչ էք մարմնով, այլ հոգւով։ Միթե յորժամ զայս գրեաց առ աշակերտեալսն՝ կէսքն եի՞ն ի մարմնի, եւ կէսքն չեի՞ն։ Ուստի յայտ է՝ թե ի մարմնի ամենեքեան եին, այլի գործս մարմնոյ եւ հոգւոյ ոչ բոլորեքեան։

[430] Եւ դարձեալ՝ ի միւս եւս միտս իմանալի է, եթե շաղղով եւ արեամբ ուռուցեալ յառնեն մարմինքն, այլ նորոգեալք յարութեամբն՝ ապականացուք զանապականութիւն ժառանգեն։ Որպէս եւ ածէ իսկ զնովիմբ թե փող հարկանի, եւ մեռեալք՝ որ ի Քրիստոս՝ յառնեն անապականացուք. եւ մեք նորոգիմք։

[431] Որով ցուցանի՝ թե մարմինք նորոգեալք յարութեամբն, ազատացեալ յամենայն կարեաց՝ յառնեն։ Եւ ընկղմի մահ ի պարտութիւն, յորժամ ապականեալքն զանապականութիւն զգենուցուն, եւ մահկանացուքս զանմահութիւն, եւ սերմանեալք տկարութեամբ՝ զզաւրութիւն. եւ վարեալքն անարգութեամբ՝ զփառաւորութիւն։ Եւ չիք մարմին՝ որ ի հող մնայցէ։ Այլ իւրաքանչիւր ոգւոց զանցնիւր մարմին զգեցեալ յական քթթել՝ կայցեն առաջի ահեղ ատենին, ոմանք ի կեանսն յաւիտենականս, եւ ոմանք ի պատիժս դատաստանի։

[432] Մարկիոնս այս ի Պոնտացւոց աշխարհէ անտի եղեալ էր, որդի եպիսկոպոսի։ Եւ ապականեալ զկոյս մի, գնաց փախստական վասն մերժելոյ զնա յեկեղեցւոյ՝ իւրոյ իսկ հաւրն։ Եւ երթեալ ի Հռոմ խնդրել ապաշխարութիւն <յանց որ անդ եին> յայնմ ժամանակին, եւ չհասեալ այնմ՝ գրգռեցաւ ընդդէմ հաւատոց։ Եւ եդեալ երիս առաջս, ուսուցանէ զբարւոյ եւ զարդարոյ եւ զչարէ։ Եւ զնոր կտակարանս աւտարոտի համարի ի հնոյն եւ յայնմանէ՝ որ ի նմայն խաւսէր։ Զյարութիւն մարմնոյ արհամարհէ։ Եւ մկրտութիւն ոչ մի միայն տայ, այլ եւ երիս յետ յանցանելոյ։ Եւ փոխանակ երախայից մեռելոց՝ այլոց ռստ-իպէք առնուլ կնիք։ Եւ այնչափ յանդգնեալ, մինչեւ կանանց հրամայէ մկրտութիւն տալ. զոր ոչ ոք իշխեաց յայլոց աղանդոցն առնել. ոչ կնիք կրկին եւ երեքկին տալ, եւ ոչ զկանայս առ քահանայս ունել։ Նա եւ նմա իսկ ուստի՞ իցէ քահանայութիւնն. որոյ ապականեալ զկոյս՝ տարագիր եղեւ յեկեղեցւոյ յիւրմէ հաւրէ, մինչեւ ապաշխարութեան եւս հասանել ոչ եղեւ արժանի։ Եւ յիրաւի չեղեւ արժանի, զի ի պատգամս հոգւոյն սրբոյ իշխեաց ձեռն արկանել, զկէսն հատանել ընկենուլ իբրեւ զխոտան, եւ զկէսն ընտրել առնուլ իբրեւ զպիտոյս։ Եւ զայն ոչ գիտէ՝ թե յորժամ ի ռմարմնոյք մատն մի կտրիցէ առնուցու, զամենայն մարմնոյն իսկ վկայէ՝ սակաւ ինչ մասնն կտրեալ։ Առաւել եւս յանդիմանէ զնա կատարիչ աւրինացն, որ ասէր՝ թե ոչ եկի լուծանել զաւրէնս եւ զմարգարէս, այլ լնուլ զնոսա. եւ Առաքեալն, որ ասէ՝ թե Քրիստոս է խաղաղութիւնն մեր, որ արար զերկոսին մի։ Որում փառք յաւիտեանս յաւիտենից. ամէն ամէն։